Thỏa thuận hạt nhân bí mật được đưa ra ánh sáng

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

Ngày 9-3, một nhóm các nhà nghiên cứu lịch sử Nhật Bản, được thành lập theo yêu cầu của chính phủ, đã cho công bố một báo cáo thừa nhận chính thức việc phe bảo thủ cầm quyền trước đây tại Nhật Bản đã ký với Mỹ bốn thỏa thuận, trong đó có những văn bản liên quan đến việc đưa vũ khí hạt nhân vào lãnh thổ Nhật Bản.

Trực thăng Mỹ bay trên căn cứ quân sự Phu-ten-ma ở O-ki-na-oa.

Cuộc điều tra bắt đầu từ tháng 9 năm ngoái và các sử gia đã xem xét hơn 4.000 bộ hồ sơ lưu trữ của Bộ Ngoại giao và Đại sứ quán Mỹ tại Tô-ki-ô. Trong số này, có một hiệp định ký năm 1960 cho phép quân đội Mỹ đưa vũ khí nguyên tử vào Nhật Bản mà không cần hỏi ý kiến trước. Hiệp định này đã vô hiệu hóa các thỏa thuận hai nước đã kí trước đó với nội dung Mỹ phải hỏi ý kiến Tô-ki-ô trước khi đưa vũ khí nguyên tử tới Nhật Bản. Thỏa thuận thứ hai được ký kết giữa Thủ tướng Nhật Bản Ây-xa-cu Xa-tô và Tổng thống Mỹ Ri-sác Ni-xơn vào năm 1969, cho phép Mỹ cất trữ vũ khí nguyên tử tại Ô-ki-na-oa, ngay cả sau khi Mỹ trao trả chủ quyền quần đảo này cho Nhật Bản, năm 1972. Hai thỏa thuận khác liên quan đến việc cho phép lính Mỹ sử dụng lãnh thổ Nhật Bản khi xảy ra xung đột quân sự trên bán đảo Triều Tiên và Tô-ki-ô cam kết gánh chịu chi phí tái thiết Ô-ki-na-oa, sau khi quần đảo này được trao trả cho Nhật Bản.

Vũ khí hạt nhân là vấn đề rất nhạy cảm tại Nhật Bản, bởi vì nước này là nạn nhân của hai vụ ném bom nguyên tử của Mỹ vào Hi-rô-si-ma và Na-ga-xa-ki hồi tháng 8-1945 làm 215 nghìn người thiệt mạng, để lại di chứng tàn khốc cho các thế hệ sau này. Năm 1968, Thủ tướng Nhật Bản, khi đó là Ây-xa-cu Xa-tô đã thông qua “Ba nguyên tắc chống hạt nhân”; theo đó, Nhật Bản không cho phép tự chế tạo, sở hữu hoặc đón nhận các vũ khí nguyên tử trên lãnh thổ của mình. Theo Ngoại trưởng Nhật Bản Cát-xu-y-a Ô-ca-đa, việc để tàu bè trang bị vũ khí nguyên tử vào lãnh thổ Nhật Bản là vi phạm chính sách cấm vũ khí hạt nhân của nước này. Tuy nhiên, ông Ô-ca-đa cho rằng, Mỹ không còn đưa vũ khí nguyên tử vào Nhật Bản kể từ năm 1991, khi Tổng thống Mỹ thời đó là Gióoc-giơ Bu-sơ cha tuyên bố rút các vũ khí nguyên tử chiến thuật khỏi các tàu chiến và tàu ngầm của Mỹ. Ngoại trưởng Nhật Bản tin rằng trong tương lai sẽ không tái diễn việc đưa vũ khí nguyên tử vào Nhật Bản và nước này vẫn sẽ duy trì các nguyên tắc phi hạt nhân và việc công khai thông tin về các hiệp định bí mật trước kia sẽ giúp lấy lại niềm tin của công chúng đối với ngành ngoại giao của Nhật Bản.

Liệu việc công bố các thoả thuận trên có ảnh hưởng tới quan hệ Mỹ-Nhật hay không? Theo Thủ tướng Nhật Bản Y-u-ki-ô Ha-tô-y-a-ma, việc Mỹ và Nhật Bản kí các thoả thuận hạt nhân thời kì Chiến tranh Lạnh không ảnh hưởng tới quan hệ song phương. Tuy nhiên cũng chẳng ai có thể cam đoan rằng, mối quan hệ này không sứt mẻ. Thực tế, quan hệ Mỹ-Nhật đang gợn sóng khi Oa-sinh-tơn không nhận được sự đồng ý của đa số người dân Nhật Bản cho phép căn cứ của Mỹ tiếp tục đóng tại Ô-ki-na-oa. Theo đề xuất của Đảng Quốc dân mới (PNP) và Đảng Dân chủ xã hội (SDP) thuộc liên minh cầm quyền, cơ sở diễn tập Hi-ga-si Phu-gi thuộc địa phận thành phố Xu-xô-nô và Gô-ten-ba tại tỉnh Si-du-ô-ca của Lực lượng Phòng vệ trên không Nhật Bản (JASDF) được chọn là một địa điểm tạm thời để bố trí bộ phận huấn luyện của căn cứ Futenma cho tới khi di chuyển bộ phận này ra nước ngoài. Tuy nhiên, Tỉnh trưởng tỉnh Si-du-ô-ca đã bác bỏ ý tưởng trên khi nhấn mạnh: “Dù có là ý tưởng dễ thực hiện, chúng tôi cũng không thể chấp nhận”.

Giới quan sát đánh giá động thái này thể hiện chính phủ do đảng Dân chủ (DPJ) của Thủ tướng Y-u-ki-ô Ha-tô-y-a-ma lãnh đạo muốn độc lập hơn trong quan hệ với Mỹ. Kết quả nói trên có thể làm dân chúng thêm mất lòng tin với các chính quyền tiền nhiệm và điều này phần nào có lợi cho đảng DPJ, vốn đang rất mất uy tín, trước cuộc bầu cử thượng viện sắp tới.

Phương Châu